Ziya Gökalp hayatı

* Türk milliyetçiliğini esaslara bağlamıştır.Sistematize etmiştir.
* Sosyal hayatı ve kurumlarımızı Batı’ya göre düzenlenmelidir.
* Eserlerinde halk dilini kullanmıştır.
* Halkın dertlerini isteklerini yansıtmaya çalışmıştır.
* “Türkçülük, Türk milletini yükseltmektir” diyerek bu ifade doÄŸrultusunda hareket etmiÅŸtir.

23 Mart 1876′da Diyarbakır’da doÄŸdu. 25 Ekim 1924′te Ä°stanbul’da yaÅŸamını yitirdi. Asıl ismi Mehmet Ziya. Babası yerel bir gazetede çalışan memurdu. EÄŸitimine Diyarbakır’da baÅŸladı. Amcasından geleneksel Ä°slam ilimlerini öğrendi. 18 yaşında intihara teÅŸebbüs etti. Bir yıl sonra 1895′te Ä°stanbul’a gitti. Baytar Mektebine kaydını yaptırdı. Buradaki öğretimi sırasında Ä°brahim Temo ve Ä°shak Sukûti ile iliÅŸki kurdu. Jön Türkler’den etkilendi. Ä°ttihat ve Terakki Cemiyeti’ne katıldı. Muhalif eylemleri nedeniyle 1898′de tutuklandı. Bir yıl cezaevinde kaldı. Serbest bırakıldıktan sonra 1900′de Diyarbakır’a sürgüne gönderildi. 1908′e kadar Diyarbakır’da küçük memuriyetler yaptı. 2′nci MeÅŸrutiyetten sonra Ä°ttihat ve Terakki’nin Diyarbakır ÅŸubesini kudu ve temsilcisi oldu. “Peyman” gazetesini çıkardı. 1909′da Selanik’te toplanan Ä°ttihat Terakki Kongresi’ne Diyarbakır delegesi olarak katıldı. Bir yıl sonra, örgütün Selanik’teki merkez yönetim kuruluna üye seçildi. 1910′da kurulmasında öncülük yaptığı Ä°ttihat Terakki Ä°dadisi’nde sosyoloji dersleri verdi. Bir yandan da “Genç Kalemler” dergisini çıkardı. 1912′de Ergani Maden’den Meclis-i Mebusan’a seçildi, Ä°stanbul’a taşındı. Türk Ocağı’nın kurucuları arasında yer aldı. DerneÄŸin yayın organı “Türk Yurdu” baÅŸta olmak üzere Halka DoÄŸru, Ä°slam Mecmuası, Milli Tetebbular Mecmuası, Ä°ktisadiyat Mecmuası, İçtimaiyat Mecmuası, Yeni Mecmua’da yazılar yazdı. Bir yandan da Darülfünun-u Osmani’de (Ä°stanbul Ãœniversitesi) sosyoloji dersleri verdi.

1′inci Dünya Savaşında Osmanlı’nın yenilmesinden sonra tüm görevlerinden alındı. 1919′da Ä°ngilizler tarafından Malta Adası’na sürgüne gönderildi. 2 yıllık sürgün döneminden sonra Diyarbakır’a gitti, Küçük Mecmua’yı çıkardı. 1923′te Maarif Vekaleti Telif ve Tercüme Heyeti BaÅŸkanlığı’na atandı, Ankara’ya gitti. Aynı yıl Ä°kinci Dönem Türkiye Büyük Millet meclisi’ne Diyarbakır mebusu olarak girdi. 1924′te kısa süren bir hastalığın ardından Ä°stanbul’da yaÅŸamını yitirdi. Osmanlı Devleti’nin parçalanma sürecinde yeni bir ulusal kimlik arayışına girdi. Düşüncesinin temelinde, Türk toplumunun kendine özgü ahlaki ve kültürel deÄŸerleriyle, Batı’dan aldığı bazı deÄŸerleri kaynaÅŸtırarak bir senteze ulaÅŸma çabası yatıyordu. “TürkleÅŸmek, Ä°slamlaÅŸmak, MuasırlaÅŸmak” diye özetlediÄŸi bu yaklaşımın kültürel öğesi Türkçülük, ahlaki öğesi de Ä°slamcılıktı. Uluslararası kültürün yapıcı öğesinin ulusal kültürler olduÄŸunu savundu. Saray edebiyatının karşısına halk edebiyatını koydu. Batı’nın teknolojik ve bilimsel geliÅŸmesini saÄŸlayan pozitif bilim anlayışını benimsedi. Dini, toplumsal birliÄŸin saÄŸlanmasında yardımcı bir öğe olarak deÄŸerlendirdi. Toplumsal modeli, Emile Durkheim’in teorik temellerini kurduÄŸu “dayanışmacılık” temelinde ÅŸekillendi. Bireyi temel alan liberalizm ile çatışmacı toplumu temel alan Marksizm’e karşı mesleki örgütleri temel toplum birimi olarak kabul eden solidarizmde karar kıldı. Toplumsal ve siyasi görüşlerini anlattığı sayısız makale yazdı. “Türkçülük” düşüncesini sistemleÅŸtirdi. Milli edebiyatın kurulması ve geliÅŸmesinde önemli rol oynadı.
ESERLERÄ°

Kızıl Elma (1914)
Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak (1918)
Yeni Hayat (1918)
Altın Işık (1923)
Türk Töresi (1923)
DoÄŸru Yol (1923)
Türkçülüğün Esasları (1923)
Türk Medeniyet Tarihi (1926, ölümünden sonra)